Ostrzeszów – Pomnik Harcerski

W niewielkim zagłębieniu u zbiegu ulic Zamkowej i Armii Krajowej w Ostrzeszowie (woj. wielkopolskie) stoi kurhan zwieńczony harcerską lilijką. To pomnik ku czci harcerzy poległych w walkach o niepodległość Polski.

Pierwsze informacje o skautingu docierają do Ostrzeszowa z Londynu w 1912 roku. Przywozi je kupiec Wacław Cieplik. Wtedy tez powstają konspiracyjne grupy skautów w strukturach Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W 1914 roku pochodzący z Ostrowa Wielkopolskiego skaut Witold Modrzejewski tworzy w Ostrzeszowie pierwszą „oficjalną” drużynę skautową imienia Tadeusza Kościuszki. Ten moment jest uznawany za początek harcerstwa w mieście. W 1918 roku ostrzeszowscy skauci włączają się do Powstania Wielkopolskiego – są gońcami, tworzą drużyny transportową i sanitarną. Starsi harcerze jako ochotnicy walczą w wojnie polsko-bolszewickiej i w bronie Lwowa. W 1921 roku powstaje w Ostrzeszowie pierwsza drużyna harcerek. W czasie II wojny światowej harcerze włączają się do ruchu oporu – biorą udział w małym sabotażu, kolportują podziemną prasę, udzielają pomocy jeńcom wojennym. Funkcjonuje również konspiracyjny zastęp „Wilki” i Klub Sportowy „GROM”, działa patrol Szarych Szeregów. Po wojnie harcerstwo się w Ostrzeszowie odradza.

Jednym z przedwojennych (lata 1926-1934) ostrzeszowskich harcerzy był Walery Gogolewski. Jego śmierć w 1944 roku uwiecznił Melchior Wańkowicz w książce „Monte Cassino”: „(…) Gorgolewski leży spokojnie, mimo że każdy ruch powoduje strzały, podnosi się na ręce, pokazując mi kierunek skąd strzelają.” 0, tu, panie kapitanie, w krzakach, dziesięć metrów, proszę się kryć”. Równocześnie celny pocisk strzelca wyborowego trafia go w pierś. Pada znów z jękiem. Podczołgał się do mnie strzelec Łotoczko z karabinem maszynowym. Rozkazuję mu ratować Gorgolewskiego, lecz ten nie pozwala na to, woła: „Strzelaj tu – do tego s… syna”. Znów z trudem się wznosi i wskazuje ręką. Pojedynczy strzał z karabinu, po raz trzeci dostał w głowę.”0 Jezu” trzeci raz krzyknął i głowa opadła na ziemię. A po chwili usłyszałem dwukrotnie coraz ciszej „Niech żyje Polska” i skonał.” Gorgolewski jest pochowany na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino.

Pomnik Harcerski w Ostrzeszowie został odsłonięty 26 sierpnia 1984, podczas uroczystości jubileuszu 70-lecia harcerstwa na ziemi ostrzeszowskiej. Na szczycie kurhanu znajduje się odlana z brązu lilijka harcerska, mierząca 2,8 metra. Przed kurhanem ustawiona jest misa na znicz, ozdobiona herbem miasta, znakiem Polski Walczącej i dwoma datami: 1914 i 1984. W niszy pomiędzy kurhanem a zniczem, przykrytej granitową płytą z krzyżem harcerskim z brązu, umieszczone są urny z ziemią z miejsc walki i straceń harcerzy ostrzeszowskich (nazwy miejsc znajdują się na skarpie: „Powstanie Wielkopolskie”, „Wrzesień 1939”, „Katyń” – ta urna pojawią się później, „Monte Cassino”, „Powstanie Warszawskie” i „Obozy Koncentracyjne”). Na pomniku widnieją pierwsze słowa hymnu harcerskiego: „Wszystko co nasze Polsce oddamy”. Autorem pomnika był Krzysztof Nitsch z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Przeczytajcie także:

Ostrzeszów – zamek i baszta

Ostrzeszów – wieża ciśnień

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s