Święta Lipka – figury Matki Boskiej

W bazylice w Świętej Lipce (woj. warmińsko-mazurskie) między oknami na fasadzie  wisi duża figura Matki Bożej w otoczeniu liści. To dzieło XVIII-wiecznego artysty z Reszla.

Rzeźba jest wykonana z piaskowca gotlandzkiego, tzw. kamienia szwedzkiego, bardzo popularnego materiału rzeźbiarskiego tamtych czasów. Maria na lewej ręce trzyma Dzieciątko.  Pierwotnie figury były pomalowane na biało,  a korony i glob, trzymany przez Dzieciątko, pozłocone. Umieszczono je na dużej lipie z murowanym pniem i blaszanymi liśćmi. Figura powstała prawdopodobnie w połowie  1727 roku.  Jej wykonanie przypisuje się Janowi Christianowi Schmidtowi z Reszla.

Rzeźbiarz urodził się ok. 1701 roku, ale nie wiadomo gdzie. Był synem Jana Schmidta (urodzonego w 1656), również rzeźbiarza i stolarza.  Zapewne ok. 1723 roku Jan porzucił wyznanie kalwińskie i przeszedł na katolicyzm. W  1724 r. ożenił się z Elżbietą Peucker i miał z nią jedenaścioro dzieci.  Jan Chrystian owdowiał w  1753 r i ożenił się ponownie z nieznaną z nazwiska Katarzyną.

Nie wiele wiadomo o wykształceniu Schmidta. Przypuszcza się, że uczył się w Warszawie lub w Dreźnie, a do Reszla przybył, szukając pracy. Zatrudnił się w warsztacie Peuckera, swego przyszłego teścia. Był autorem wielu rzeźb w kościołach Warmii, ale wiele z nich nie zachowało się – dziś jest ich 10. Jan Christian Schmidt zmarł w wieku 58 lat.

Konserwację rzeźby Schmidta przeprowadzono w 1986 roku. Usunięto wówczas warstwy polichromii, uzupełniono ubytki i pozłocono korony.  W samym kościele znajduje się także ustawiony w 1728 roku pień drzewa lipowego, z figurką Matki Boskiej w srebrnej sukience z 1652 roku.

Choć dziś sanktuarium w Świętej Lipce to miejsce pielgrzymek do obrazu Matki Boskiej, historia świątyni wiąże się właśnie z figurą na lipie. Według przekazów (spisanych w 1626 roku przez pierwszego historyka Świętej Lipki, Michała Ciaritiusa) w XIV wieku  w Kętrzynie, skazanemu na śmierć objawiła się Matka Boska. Poprosiła go o wyrzeźbienie jej postaci z Dzieciątkiem i powieszenie na drzewie. Więzień w oczekiwaniu na egzekucję, w ciągu jednej nocy wyrzeźbił drewnianą figurkę. Gdy ujrzeli ją strażnicy, uznali to za znak boży, i zwrócili skazanemu wolność. Ten zaś dziękując Matce Boskiej za uratowanie życia, idąc w kierunku Reszla, zawiesił figurkę na dorodnej lipie. Wkrótce miejsce to zasłynęło cudami. Proboszcz z Kętrzyna kilkakrotnie przenosił cudowną figurkę do kościoła w mieście, ale rzeźba znikała stamtąd i ponownie pojawiała się na lipie. Zdecydowano więc zbudować w tym miejscu kaplicę ( ok.1400 roku).  Miała ona wymiary 8x12m, a lipa wystawała przez otwór w dachu. Około 1519 roku, pieszo i boso, przybył do niej wielki mistrz krzyżacki, późniejszy książę Albrecht Hohenzollern.

Pierwsza kaplica została zniszczona w czasie reformacji, około 1525 roku. Figurkę wrzucono wtedy do jeziora, lipę ścięto, a w jej miejscu ustawiono szubienicę. Mimo to ludność wciąż przychodziła i zapalała świeczki. Aż  wreszcie w 1618 roku sekretarz króla Zygmunta III Wazy, Stefan Sadorski wykupił teren i już w 1619 roku konsekrowano nową kaplicę, wzniesioną na starych fundamentach. Oddano ją pod opiekę jezuitów, a zaginioną figurkę zastąpiono obrazem. Jezuici w latach 1688-1693 w miejscu kaplic wznieśli obecną barokową świątynię.

Przeczytajcie także:

Święta Lipka – barokowe organy

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s