Konewka – co było w schronach?

Siedem kilometrów za Spałą (woj. łódzkie) znajduje się wieś Konewka. W niej zaś, w lasach, Niemcy ukryli swoje schrony. Zbudowane w czasie II wojny światowej,  żelbetowe kolosy nienaruszone przez czas, można dziś zwiedzać.

W początkach II wojny światowej w Berlinie powstaje Militärbefehlhaber im Generalgouvernement, czyli dowództwo wojskowe w Generalnej Guberni. Jego sztab mieści się w Spale. Jesienią 1940 roku zapada decyzja, żeby w okolicy zbudować schrony, służące zabezpieczeniu przed atakiem lotniczym pociągów specjalnych, które miały pełnić funkcje ruchomych ośrodków dowodzenia sztabu grupy armii Środek (Mitte). Powstają dwa kompleksy bunkrów – jeden w Jeleniu (ok. pięciu kilometrów od Tomaszowa Mazowieckiego), drugi we wsi Konewka, przy bocznicy łączącej tartak z linią kolejową Spała-Tomaszów.

Za budowę odpowiedzialna jest firma Askania. Z początku schrony wznosi 1,2 tys.  robotników. Są to głównie Niemców i Austriacy, ale jest też grupa Polaków – przymusowych robotników z Pomorza. Mieszkają we wsi Białobrzegi i w Tomaszowie. Polacy pracują jedynie przy robotach pomocniczych i transporcie. Niebawem przy schronach pracuje już  3 tysiące osób, a wśród nich sporo Włochów. Bunkry zostają ukończone latem 1941 roku.

Kompleksy w Konewce i w Jeleniu przetrwału do dziś. Główny schron, tzw. kolejowy w Konewce ma 380  metrów długości i jest dłuższy o 50 m od schronu w Jeleniu. Jest jednak całej długości prosty, a w Jeleniu część leży na łuku. Oba mają przekrój ostrołuku, mierzącego przy podstawie 15 m i wysokość 9 metrów. Środkiem biegnie tor kolejowy, po jego obu stronach są rampy. Wzdłuż głównego tunelu ciągnie się korytarz boczny, podzielony drzwiami gazoszczelnymi, na nieduże pomieszczenia. W skład kompleksu wchodzą także bunkry techniczne, mieszczące kotłownię, urządzenia wentylacyjne i siłownię elektryczną. Obiekty te łączyły z bunkrem kolejowym trzy podziemne kanały.

Bunkry zamaskowano przed możliwością wykrycia z powietrza, montując na stropach drewniane, kryte papą dachy, a na schronie kolejowym umocowano siatki maskujące i atrapy drzew. Teren wokół otoczono dwoma rzędami płotu z siatki i drutu kolczastego i zapewne polami minowymi.

Po klęskach Wehrmachtu pod Stalingradem, minister przemysłu III Rzeszy Albert Speer postanowią przenieść ważne fabryki poza zasięg amerykańskich i brytyjskich bombowców.  W schronach w Jeleniu i Konewce  firma Bruim Gmbh produkuje urządzenia przeładunkowe.

Od 1943 roku do tuneli coraz częściej wjeżdżają składy pociągów liczące nieraz 35-38 wagonów, a także cysterny. Po co? Ludzie zaczynają snuć przypuszczenia, że w schronach powstają rakiety V1 i V2. Inni mówią, że Niemcy  pracują tam nad benzyną syntetyczną i bronią chemiczną. Żadna z tych wersji nie potwierdziła się. Co więc tam robiono?

W 1944 roku w bunkrach działa tomaszowska filia zakładów Daimler-Benz. Mieszczą się tam magazyny i warsztaty, gdzie demontuje się uszkodzone silniki przywożone z frontu, odzyskuje z nich części i remontuje  podzespoły. W warsztatach pracują jeńcy rosyjscy i Polacy. W październiku 1944 roku Niemcy wywożą cały sprzęt. Znikają także przymusowi robotnicy. Opuszczone schrony zalewa woda.

Po II wojnie bunkry przejęło wojsko polskie – są w nich magazyny. Przez pewien czas schrony użytkowała Centrala Rybna, później Lasy Państwowe.

W 2005 roku w Konewce powstała trasa turystyczna. Porośnięte mchem schrony już z zewnątrz robią niezwykłe wrażenie. Można zwiedzać schron kolejowy, w którym znajduje się m.in. ekspozycja militariów, pojazdy wojskowe, modele schronów oraz niemieckich pociągów wojskowych.  W schronach technicznych można zajrzeć do hydroforni, kotłowni i elektrowni (ze schronu kolejowego przechodzi się pod ziemią). Dla miłośników militariów, Konewka to adres obowiązkowy.

Przeczytajcie także:

Spała – most po przejściach

Spała – żubr Ignac

Spała – kościół, dawna kaplica prezydencka

 

 

 

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s