Janów Podlaski -stadnina bez koni

O stadninie koni w Janowie Podlaskim (woj. lubelskie) było ostatnio głośno. Postanowiliśmy ją odwiedzić. Do Janowa dotarliśmy przed godz. 16. Kupiliśmy bilety i wyruszyliśmy oglądać araby. Niestety, nie dane nam było…

Teren jest ogromny – stadnina zajmuje 2,5 tys. hektarów (ok. 18% powierzchni gminy Janów Podlaski). Błąkamy się w poszukiwaniu koni. Nigdzie ich nie widzimy.  Zrezygnowani pytamy pracowników stajni. – O tej porze konie są już w boksach, a do stajni wstęp dla  jest wzbroniony – tłumaczą. No szkoda, że nie powiedziano nam o tym wcześniej! Ale same budynki też są warte obejrzenia.

Stadnina Koni Janów Podlaski  istnieje od 1817 roku.  Powstała, bo w wyniku wojen napoleońskich liczba koni na ziemiach polskich gwałtownie spadła. Formalny wniosek Rady Administracyjnej Królestwa Kongresowego o utworzenie rządowego stada koni został zaaprobowany przez cara Aleksandra I. Organizację stadniny powierzono Aleksandrowi hrabiemu Potockiemu, koniuszemu wielkiemu koronnemu. Oddano mu na ten cel tereny dawnego majątku biskupów łuckich w Wygodzie koło Janowa. Pierwsze stado prowadzone przez Jana Ritza dotarło do Janowa  18 grudnia 1817 roku. Były to konie ze stadnin carskich. Kolejne zwierzęta  pozyskano m.in. ze stadnin Rzewuskiego i Sanguszki.

W 1841 roku,  według planów architekta Henryka Marconiego (twórcy  m.in. hotelu Europejskiego w Warszawie i sanatorium Marconi w Busku-Zdroju), wzniesiono pierwszą murowaną stajnię „Czołową”. W  1848 roku powstała stajnia „Zegarowa” z wieżą, do której kupiono zegar za olbrzymią wówczas sumę 363 ruble (2400 ówczesnych złotych polskich). Ta stajnia stała się symbolem całej stadniny.

Do powstania styczniowego (1863 rok)  kierownictwo stadniny spoczywało w rękach doświadczonych hodowców polskich. Później, po zniesieniu autonomii Królestwa Polskiego i degradacji Janowa do rzędu osady, nadzór nad jej działalnością przejął zarząd stadnin państwowych w Petersburgu. W Janowie pojawili się Rosjanie.

W 1885 roku Aleksander Nierodka wzniósł murowaną stajnię na planie podkowy  dla ogierów czołowych i „matek stadnych” nazwaną „Woroncowską” (wg proj. Pawła Suzora).  Kupił też wiele cennych koni w Europie Zachodniej, w tym konie pełnej krwi angielskiej oraz arabskiej. To właśnie wtedy pojawiły się w Janowie pierwsze araby. W 1887 jedną stajnię –  „Wyścigową”, hrabia przeznaczył dla koni wyścigowych. W  końcu XIX w. powstał lazaret koński, a także murowano-drewniane stajnie „Nr 5” i „Nr 6”, spichlerz, obora, tor wyścigowy , cztery stajnie tzw. prywatne. Przy głównym wjeździe wybudowano tzw. dworek, otoczony parkiem.

Na początku XX wieku Janów miał już „swojego” konia,. W literaturze fachowej pisano, że jest on  „o prawidłowej mocnej budowie oraz jędrnej i odpornej konstytucji”.

Wykształcono też dwie własne linie rodów żeńskich.

W lutym 1915 roku wszystkie konie z Janowa zostały wywiezione w głąb Rosji. Żaden nie powrócił. Po 1918 roku grupa zapaleńców postanowiła więc odtworzyć stado. W kwietniu 1919 roku do pustych i zniszczonych stajni Janowa sprowadzono pierwsze klacze czystej krwi arabskiej. Udało się! Już w latach 20. XX wieku  janowskie konie trafiały za granicę. W 1924 roku stadnina zaczęła się specjalizować w hodowli rumaków czystej krwi arabskiej.

Wybucha II wojna światowa.  Na przełomie września i października 1939 roku janowskie araby zostały zabrane przez okolicznych mieszkańców, część koni wyruszyła na wschód. Po zajęciu stadniny przez wojska niemieckie niektóre wróciły.

W lipcu  1944 roku, gdy armia radziecka dochodziła do Bugu, stado liczące około 300 sztuk koni czystej krwi arabskiej, Niemcy ewakuowali w głąb Niemiec. Wiele koni  trafiło do Drezna, gdzie tylko nielicznym udało się przetrwać alianckie bombardowania miasta. Powróciły one do Polski jesienią 1946 roku. Jednak do Janowa Podlaskiego 80 klaczy i źrebaków dotarło dopiero 1 listopada 1950 roku, a ogiery w 1960 roku.

Do 1994 roku stadnina działała jako Państwowe Gospodarstwo Rolne. W 1994 staje się  Stadnina Koni Skarbu Państwa Janów,  a później Stadniną Koni Janów Podlaski Sp. z o.o.

W Janowie hodowane są dwie rasy koni: czystej krwi arabskiej i półkrwi angloarabskiej. Bardzo żałujemy, że nie widzieliśmy ani jednego….

Przeczytajcie także:

Janów Podlaski – cmentarz koni

Janów Podlaski – zamek biskupów

Janów Podlaski – grota Naruszewicza

Janów Podlaski – stara stacja benzynowa

 

 

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s