Pińczów – Kołłątaj i jego Akademia

W Pińczowie (woj. świętokrzyskie) przy pl. Wolności 25 stoi budynek zwany Akademią. Na ścianie pod szyldem apteki wisi tablica informująca, iż uczył się w niej Hugo Kołłątaj, późniejszy mąż stanu.

Gmach Akademii w 1701 roku zajmował dwie sąsiadujące ze sobą kamienice. Oświacie budowla służyła aż do 1865 roku, kiedy to szkoła przeniosła się do pałacu Wielopolskich. Z czasów dawnej Akademii  przy pl. Wolności zachował się jedynie parter i piwnice.

Jednym z najwybitniejszych absolwentów Akademii w Pińczowie był Hugo Kołłątaj. Naukę w pińczowskiej szkole rozpoczął w wieku siedmiu lat. Kolonia akademicka miała wówczas trzy klasy: gramatyki, retoryki i poetyki. Kołłątaj w Pińczowie uczył się w latach w latach 1757-1761. Nie wiadomo, jakie wiadomości wyniósł ze szkoły, ale już jako dorosły człowiek napisał, że nauczono go tutaj „czytać i źle pisać„. Później Kołłątaj kształcił się w Akademii Krakowskiej, którą ukończył ze stopniem doktora filozofii. Potem studiował w Wiedniu i w Rzymie, gdzie doktoryzował się z prawa i teologii, a także przyjął święcenia kapłańskie. Do kraju wrócił w 1774 roku i objął kanonię krakowską. Pełnił również posługę kapłańską w parafiach w Pińczowie i Krzyżanowicach Dolnych. Zamiast jednak kariery duchownej, Kołłątaj wszedł w skład powołanej w październiku 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej. Był autorem koncepcji rozbudowy szkół na terenie kraju.

Gimnazjum pińczowskie powstało w 1551 roku. Jest najstarszą tego typu szkołą w Polsce. Różnie układały się jej losy, ale zawsze była znaczącą placówką. Kolonia akademicka ufundowana przez Józefa Władysława Myszkowskiego należała do typu szkół humanistycznych o kierunku retoryczno-klasycznym i umożliwiała uczniom studia na wydziale filozoficznym.  Szkołę tę nazywano „Colonia Pińczoviensis”, „Alma Akademia Marchionalizm Pińczoviensis” lub „Gimnazjum Myszkoviano – Pinczviense”.

Hugo Kołłątaj  żywo interesował się potrzebami swojej pierwszej szkoły,  troszczył się nie tylko o uczniów i ich postępy w nauce, ale też np. o remonty budynku.  Za jego sprawą Komisja Edukacji Narodowej w 1783 r. podniosła szkołę pińczowską do rzędu szkół narodowych w Wydziale Małopolskim. Szkoła przez cały czas  pozostawała pod opieką Uniwersytetu Krakowskiego, który m.in. mianował dyrektorów i nauczycieli oraz ustalał program zajęć i podręczników.

W 1884 roku pińczowska akademia została zlikwidowana, ale już po 8 latach, dzięki staraniom margrabiego Wielkopolskiego, wznowiła działalność jako szkoła pięcioklasowa. Po raz drugi przerwała naukę w 1914 roku. W 1916 roku powstało Publiczne Gimnazjum Realne, które po zakończeniu działań wojennych otrzymało nazwę Państwowego Gimnazjum Humanistycznego im. Hugona Kołłątaj.  Dziś tradycje Akademii podtrzymuje Liceum Ogólnokształcące im. Kołłątaja.

Przeczytajcie także:

Pińczów – to nie była drukarnia ariańska

Pińczów – wspaniała stara synagoga

Pińczów – mur pamięci Żydów

Pińczów – kaplica św. Anny

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s