Pińczów – Kołłątaj i jego Akademia

W Pińczowie (woj. świętokrzyskie) przy pl. Wolności 25 stoi budynek zwany Akademią. Na ścianie pod szyldem apteki wisi tablica informująca, iż uczył się w niej Hugo Kołłątaj, późniejszy mąż stanu.

Gmach Akademii w 1701 roku zajmował dwie sąsiadujące ze sobą kamienice. Oświacie budowla służyła aż do 1865 roku, kiedy to szkoła przeniosła się do pałacu Wielopolskich. Z czasów dawnej Akademii  przy pl. Wolności zachował się jedynie parter i piwnice.

Jednym z najwybitniejszych absolwentów Akademii w Pińczowie był Hugo Kołłątaj. Naukę w pińczowskiej szkole rozpoczął w wieku siedmiu lat. Kolonia akademicka miała wówczas trzy klasy: gramatyki, retoryki i poetyki. Kołłątaj w Pińczowie uczył się w latach w latach 1757-1761. Nie wiadomo, jakie wiadomości wyniósł ze szkoły, ale już jako dorosły człowiek napisał, że nauczono go tutaj „czytać i źle pisać„. Później Kołłątaj kształcił się w Akademii Krakowskiej, którą ukończył ze stopniem doktora filozofii. Potem studiował w Wiedniu i w Rzymie, gdzie doktoryzował się z prawa i teologii, a także przyjął święcenia kapłańskie. Do kraju wrócił w 1774 roku i objął kanonię krakowską. Pełnił również posługę kapłańską w parafiach w Pińczowie i Krzyżanowicach Dolnych. Zamiast jednak kariery duchownej, Kołłątaj wszedł w skład powołanej w październiku 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej. Był autorem koncepcji rozbudowy szkół na terenie kraju.

Gimnazjum pińczowskie powstało w 1551 roku. Jest najstarszą tego typu szkołą w Polsce. Różnie układały się jej losy, ale zawsze była znaczącą placówką. Kolonia akademicka ufundowana przez Józefa Władysława Myszkowskiego należała do typu szkół humanistycznych o kierunku retoryczno-klasycznym i umożliwiała uczniom studia na wydziale filozoficznym.  Szkołę tę nazywano „Colonia Pińczoviensis”, „Alma Akademia Marchionalizm Pińczoviensis” lub „Gimnazjum Myszkoviano – Pinczviense”.

Hugo Kołłątaj  żywo interesował się potrzebami swojej pierwszej szkoły,  troszczył się nie tylko o uczniów i ich postępy w nauce, ale też np. o remonty budynku.  Za jego sprawą Komisja Edukacji Narodowej w 1783 r. podniosła szkołę pińczowską do rzędu szkół narodowych w Wydziale Małopolskim. Szkoła przez cały czas  pozostawała pod opieką Uniwersytetu Krakowskiego, który m.in. mianował dyrektorów i nauczycieli oraz ustalał program zajęć i podręczników.

W 1884 roku pińczowska akademia została zlikwidowana, ale już po 8 latach, dzięki staraniom margrabiego Wielkopolskiego, wznowiła działalność jako szkoła pięcioklasowa. Po raz drugi przerwała naukę w 1914 roku. W 1916 roku powstało Publiczne Gimnazjum Realne, które po zakończeniu działań wojennych otrzymało nazwę Państwowego Gimnazjum Humanistycznego im. Hugona Kołłątaj.  Dziś tradycje Akademii podtrzymuje Liceum Ogólnokształcące im. Kołłątaja.

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s