Haczów – drewniany kościół pełen cudów

To jeden z najpiękniejszych kościołów drewnianych, jakie przyszło nam ostatnio oglądać. Stoi w Haczowie (woj. podkarpackie). W sierpniu 2003 roku został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Drewniana świątynia powstała w XIV wieku. Znajduje się tuż za XX-wiecznym murowanym kościołem. Stoi na wysokiej skarpie, nad brzegiem Wisłoka. Poraża wielkością –  jest to największy drewniany kościół w Europie, wykonany w konstrukcji zrębowej bez użycia gwoździ. Został zbudowany z  bali modrzewiowych (strona zachodnia) i jodłowych (wschodnia). O ogromie budowli mówią i inne liczby: połać spadzistego dachu, wysokiego na 11 metrów, liczy aż 2280 metrów kwadratowych.

Ku naszej wielkiej radości kościół był otwarty! Wchodzimy przez przedsionek, nad którym wznosi się wieża. Powstała ona później, bo w XVII wieku. Z przedsionka do nawy głównej prowadzą drzwi dębowe z XVI wieku z cytatem z Biblii „Dom moy jest/ Dom modlitwy/ a wyście go/ uczynili jaskinią łotrów” i z rysunkiem Chrystusa wypędzającego kupców ze świątyni. Sam kościół składa się z prawie kwadratowej nawy i  prezbiterium na rzucie wydłużonego prostokąta. Na drewnianych ścianach znajdują się fragmenty przepięknych polichromii. Właśnie ich odkrycie pozwoliło ustalić wiek powstania kościoła.

Najstarsze malowidła to tzw. zacheuszki czyli krzyże konsekracyjne. Pochodzą z połowy XV wieku. Pozostałe są datowane na rok 1494 rok. Kiedyś malowidła znajdowały się także na stropie, do dziś przetrwało tylko 11 desek.

Co przedstawiają malowidła? Na jednej ścianie prezbiterium przedstawiony jest cykl Męki Pańskiej, na drugiej m.in. zabójstwo św. Stanisława, koronację NMP, wizerunek św. Michała Archanioła. Na prawej ścianie prezbiterium dostrzegamy bardzo ciekawy rysunek wagi z ludzką duszą. W nawie widać nienaturalnie wygiętą postać św. Krzysztofa.  Ze stropu spogląda ogromna figura Chrystusa Pantokratora, namalowana na odkrytych gotyckich deskach.

W ołtarzu głównym stoi wspaniała rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem z lat  1540-1550. Niezwykła jest też gotycka pieta w Kaplicy Matki Boskiej Bolesnej, wykonana z drewna lipowego. Jak mówi legenda, figura do wsi „przyszła wodą”, czyli przypłynęła Wisłokiem. Mieszkańcy  wyłowiła rzeźbę z i umieścili w godnym dla niej miejscu. Od tej pory Matka Boża otacza ich opieką i chroni od klęsk. Obroniła np. kościół w 1624 roku, gdy Tatarzy go podpalili – świątynia została tylko nadpalona. Figura sama przetrwała i uchroniła drewniany kościół także w czasie II wojny światowej. Jednak w drewnianym kościele jest jej kopia, oryginał znajduje się w murowanej świątyni (niestety, ta była zamknięta). Pieta została koronowana przez papieża Jana Pawła II w 1979 roku w Krośnie.

Ciekawa jest także  XVI-wieczna kamienna chrzcielnica z drewnianą gotycką nogą. Na jednym z ołtarzy ustawione jest świadectwo wpisania świątyni na listę UNESCO.

Kościół obiegają tzw. soboty, czyli podcienia nakryte dachem wspartym na drewnianych słupach. Soboty ponoć dlatego, że służyły za miejsce noclegu parafianom, którzy mieszkali tak daleko, że aby zdążyć na mszę w niedzielę, wychodzili z domu już w sobotę. Te w Haczowie zostały dodane w XVII wieku, gdy powstawała wieża. Na terenie placu kościelnego znajduje się także drewniany, zabytkowy spichlerzyk plebański. Obok świątyni w 1957 roku odkryto pochówki datowane na przełom XIV i XV wieku.

Świątynia w Haczowie zapewne jest fundacją króla Kazimierza Jagiellończyka. Kościół był kilkakrotnie przebudowywany. Gdy w 1944 roku obok powstał nowy kościół, drewniana świątynia została opuszczona. Zainteresowano się nią dopiero po odkryciu w 1955 roku gotyckich malowideł. Wyposażenie świątyni – prawie 200 elementów – zostało w latach 60. ub. wieku wywiezione do skansenu w Sanoku i do starego dworku w Krościenku Wyżnym. Pod koniec lat 70. XX wieku władze zamierzały utworzyć w świątyni muzeum narzędzi rolniczych, filię skansenu w Sanoku. Na szczęście kościół udało się uratować. Po zakończeniu remontów i prac konserwatorskich kościół został ponownie konsekrowany w 2000 roku.

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s