Rzeszów – teatr w gmachu Sokoła

Patrząc na siedzibę teatru w Rzeszowie (woj. podkarpackie) przy ul. Sokoła, można odnieść wrażenie, że scena działa co najmniej od końca XIX wieku. Tymczasem teatr powstał w 1944 roku, jaki Teatr Narodowy Ziemi Rzeszowskiej. Od 1957 roku nosi imię Wandy Siemaszkowej.  Ale główny budynek faktycznie pochodzi z lat 90. XIX wieku. Należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, ósmego gniazda w Galicji.  Wzniesiono go ze składek członków towarzystwa i mieszkańców miasta.

Pierwsze projekty budowli przygotowali  rzeszowscy architekci Kazimierz Hołubowicz i Ludwik Holzer. Zdecydowano jednak zbudować gmach według projektu innego rzeszowskiego architekta  – Albina Zagórskiego. Dekorację  fasady zaproponował  Franciszek Skowron, twórca wielu budynków we Lwowie. Miała ona bogatą attykę (balustrada osłaniająca dach), a nad wejściem znalazł się kartuszem  zwieńczy  figurą kamiennego orła. Budowę ukończono przed 1895 rokiem.

Gmach pomieścił salę widowiskową, zebrań i szkoleń, gimnastyczną oraz biura i magazyny. Obok budynku był plac ćwiczeń. Na stawie zimą urządzano lodowisko.

Budynek „Sokoła” był nieformalnym centrum kultury Rzeszowa. Na scenie gościnnie występowały teatry lwowskie i krakowskie, a także grupy amatorskie. Rzeszowianie spotykali się na koncertach i zabawach. Istniał również stały zespół muzyczny Meluzyna. W 1935 roku w budynku założono centralne ogrzewanie. Wydłużono też wtedy scenę i dobudowano balkon, ale zlikwidowano loże.

W czasie II wojny światowej w budynku ulokowano lecznicę dla niemieckich  żołnierzy. W październiku 1944 roku gmach zajął Teatr Narodowy. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” zostało rozwiązane. W latach 50. XX wieku zniszczono elewację – odbudowano ją dopiero podczas remontu w 2004 roku. W 1957 roku budynek połączono z sąsiednim domem – rodziny Holzów.

Przeczytajcie także:

Rzeszów – willa „Pod sową”

Rzeszów – willa w nurcie malowniczym

Rzeszów – sąd w zamku

Rzeszów – kontrowersyjny pomnik

SAM_1406

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s