Toruń – planetarium w gazowni

Ten budynek w Toruniu zna niemal każdy. Stoi niedaleko Rynku, przy ul. Franciszkańskiej i ma charakterystyczną półkolistą kopułę. To oczywiście planetarium. Działa od 1994 roku, a zajęło dawny zbiornik gazu.

Gaz pojawił się w Toruniu w połowie XIX wieku. Toruń stał się jednym z pierwszych miast na ziemiach polskich obok Warszawy, Poznania i Krakowa, w którym uruchomiono gazownię. Wzniesiona kosztem 77 tysięcy talarów, stanęła między ulicami Kopernika i Pod Krzywą Wieżą. Jej kominy były stałym elementem panoramy miasta przez niemal sto lat.

Pierwsze uliczne latarnie gazowe rozbłysły 24 grudnia 1859 roku . Toruńska gazowania początkowo obsługiwała  112 odbiorców komunalnych oraz 60 latarń oświetlających główne trakty Starówki.  Rok później odbiorców indywidualnych było już  ponad 800 i ich liczba stale wzrastała. To zaś zmusiło magistrat do rozbudowy gazowni, budowy filii w dzielnicy Mokre oraz ustawienia w mieście zbiorników gazu. I tak oto w latach 1860-1890 przy ulicy Franciszkańskiej, na terenie dawnego ogrodu franciszkanów stanęły trzy zbiorniki. Pierwszy z 1860 roku był jedynym w Toruniu, który obudowano cegłą. Kolejny zbiornik postawiono w początkach XX wieku przy ul. Flisaczej.

Ale w latach 20. XIX wieku zbiorniki zaczęto rozbierać. W roku 1927 zniknęły dwa z ul. Franciszkańskiej, trzeci, traktowany jak rezerwowy, miał był rozebrany, gdy powstanie nowy.  Nie rozebrano, stoi do dziś.

W 1938 roku rozpoczęto budowę nowej gazowni przy Szosie Lubickiej. Tuż po II wojnie światowej zniknął budynek pierwszej gazowni, niedaleko Krzywej Wieży. W latach 70. XX wieku rozebrano zbiornik z Flisaczej. I tak w mieście pozostała tylko jedna rotunda – w ogrodach pofranciszkańskich. W 1993 roku zbiornik wraz z ogrodzeniem i budynkiem nastawni został wpisany na listę zabytków.

O budowie planetarium i obserwatorium astronomicznego w Toruniu mówiono już w latach 50. XX wieku, ale dopiero w 1982 roku rada miasta przekazała na ten cel ocalały zbiornik  przy ul. Franciszkańskiej. W 1990 roku powstała Fundacja Przyjaciół Planetarium i Muzeum Mikołaja Kopernika w Toruniu, której trzy lata później miasto przekazało budynek. Do dziś Fundacja prowadzi planetarium wyłącznie z własnych pieniędzy i nie korzysta z zewnętrznych dotacji!

Planetarium w Toruniu zostało uroczyście otwarte 17 lutego 1994 roku, a pierwszy publiczny pokaz odbył się 2 dni później, w rocznicę urodzin Kopernika. Premierowy seans nosił tytuł „A jednak się kręci”.

Przeczytajcie także:

Toruń – płyty ze św. Jerzego w ratuszu

Toruń – malowidła w NMP

Toruń – kościół Rydzyka

Toruń -koncertowe Jordanki

Toruń – „Rejs” na bulwarze

Toruń – Foch w ratuszu

Toruń – wieża ratusza

20170928_133520_Burst02

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s