Gdańsk – dwa pomniki Heweliusza

W styczniu 2006 roku przed ratuszem staromiejskim przy ul. Korzennej w Gdańsku, w miejscu, gdzie dawniej mieściła się pracownia i obserwatorium astronomiczne, stanął pomnik Jana Heweliusza. Jego uzupełnieniem jest mapa nieba wymalowana na jednej z kamienic. Powstała w  2008 roku  i od tego czasu astronom spogląda na gwiaździste niebo.

Autorem pomnika jest gdański rzeźbiarz Jan Szczypka. Przedstawia siedzącego Heweliusza z książką na kolanie i przyrządem astronomicznym w lewej ręce. Postać jest inspirowana przedstawieniem Heweliusza w miedziorycie Falcka. Astronom z brązu siedzi na cokole z jasnoszarego granitu. W trotuarze zostały umieszczone trzy płyty:  w języku polskim, angielskim i niemieckim o treści:  „Jan Heweliusz, wybitny naukowiec, twórca atlasu nieba, odkrywca wielu komet i gwiazdozbiorów, genialny konstruktor i wynalazca, znany gdański browarnik”.

Ale przez ponad 30 lat w tym samym miejscu stał inny monument najbardziej znanego gdańskiego astronoma. Wzniesiony ze składek dzieci. Co się z nim stało?

Inicjatorem pierwszego pomnika był gdański klub Towarzystwa Przyjaciół Dzieci „Neptun”. W styczniu 1971 roku, w 360. rocznicę urodzin Jana Heweliusza, przy klubie powstał Społeczny Młodzieżowy Komitet Budowy Pomnika gdańskiego astronoma. Aby postawić pomnik, trzeba było zebrać 100 tysięcy złotych. W szkołach Trójmiasta rozpoczęła się więc zbiórka. Każdy darczyńca otrzymywał dyplom „Dla wytrwałego, zasłużonego uczestnika budowy pomnika”.

Projekt pomnika wykonał pochodzący z Zakopanego rzeźbiarz Michał Gąsienica-Szostak. Piaskowiec przekazało Gdańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Miejskiego, a miedzianą blachę do odlewu astrolabium udało się zdobyć ze stoczni gdańskiej. Odsłonięcie pomnika nastąpiło 18 lutego 1973 roku. Ale po 30 latach Heweliusz zniknął! Nie wrócił na miejsce nawet po remoncie placu. Władze miasta twierdziły, że po uporządkowaniu terenu, „dziecięcy” pomnik nie pasował do miejsca! Rozpisano więc konkurs na nowy monument. Wygrał go Jan Szczypka.

Stary pomnik długo leżał w magazynach Zarządu Dróg i Zieleni. Aż wreszcie zlitowała się nad nim dyrekcja hotelu Hevelius (dziś Mercure). I tak pierwszy pomnik stanął  przed hotelem na skwerze przy ul. Wodopój.  I stoi do dziś.

Jan Heweliusz był najbardziej znanym gdańskim browarnikiem. Warzone przez niego piwo było tak doskonałe, że w 1643 roku Heweliusz został wybrany Starszym Gdańskiego Cechu Browarników. Ale browarnictwo traktował tylko zawodowo, interesowały go przede wszystkim badania naukowe. Gdy po śmierci ojca w 1648 otrzymał w spadku dom oraz rodzinny browar, połączył budynki i na dachach urządził obserwatorium astronomiczne. Gdańszczanie nazywali te domy „Heweliuszowymi kamienicami”. Największym dziełem Heweliusza jest  licząca 563 strony „Selenographia” z kilkuset rysunkami i mapami Księżyca. Wielkim dziełem była także „Cometographia”, zawierająca opis i historię komet, w tym dziewięciu odkrytych przez Heweliusza. W „Machinae Coelestis” z kolei opisał m.in. 46 -metrową lunetę przez siebie skonstruowaną. Ostatnim dziełem astronoma był „Katalog gwiazd stałych” z jego rycinami gwiazdozbiorów.

Przeczytaj także:

Gdańsk – cmentarz w Kościele Mariackim

Gdańsk – Wielki Młyn na Tarczy

Gdańsk – lew Hewelion „grasuje”

Gdańsk – czarci ząb na Dworze Artusa

Gdańsk – dzieci przed dworcem

Gdańsk – Muzeum II wojny światowej

Gdańsk – Europejskie Centrum Solidarności

Westerplatte – pomnik z błędem

Wisłoujście -twierdza, latarnia morska i dwa duchy

Gdańsk Wrzeszcz – Grass, Oskar i Tulla

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s