Gdańsk – Wielki Młyn na Tarczy

Był największym zakładem przemysłowym w państwie krzyżackim. Młyn, zwany Wielkim w Gdańsku przy ulicy Wielkie Młyny 7 mełł rocznie 7000 łasztów zboża,  czyli 15 505 t (1 łaszt  to 2215 kg). Za kilka lat ma tu się wprowadzić Muzeum Bursztynu.

Młyn powstał w 1350 roku. Stanął na wyspie nazwanej Tarczą, którą oblewają wody kanału Raduni. Sam kanał ma początek w Pruszczu Gdańskim, ok. 12 kilometrów od Tarczy. Wyspa powstała z rozwidlenia kanału. Krzyżacy wybudowali potężny młyn (26 metrów  wysokości i 41 m długości),  z charakterystycznym wysokim poddaszem. Żarna ustawione były na dwóch kondygnacjach, a nad nimi na sześciu piętrach były magazyny zboża i mąki.Po obu bokach budynku umieszczono ogromne koła młyńskie. Najpierw było ich dwanaście, a potem osiemnaście. Każde miało 5 metrów średnicy.

Wielki Młyn zaopatrywał piekarzy i browarników Gdańska. Co szesnasty worek mielonego w młynie zboża przypadał miastu jako  danina. W pierwszej połowie XV wieku w gdańskim młynie pracowały 22 osoby. Zajmowały się przemiałem żyta i pszenicy, ale też jęczmienia i owsa na słód. W czerwcu 1454 roku król Kazimierz Jagiellończyk  przekazał  wszystkie krzyżackie zakłady  produkcyjne w ręce miasta. I tak Wielki Młyn stał się własnością gdańszczan.  W XVIII wieku przy młynie powstała piekarnia. Chleb sprzedawano między innymi na Moście Chlebowym przy Ratuszu Starego Miasta.

Na dzisiejszym skwerze, tam gdzie znajduje się pomnik Jana Heweliusza, stał kiedyś urodziwy  tzw. Dwór Młyński. W 1894 roku, gdy porządkowano okolicę, Dwór przeniesiono. To Dom Cechu Młynarzy, odbudowany po zniszczeniach wojennych.

W 1836 roku Jakub Witt, dzierżawca młyna, zamontował w nim taśmociąg.  W 1880 roku młyn otrzymał nowoczesny napęd turbinowy (turbiny wodne). Zachował się on aż do zniszczenia w 1945 roku.  W 1939 roku młyn produkował 200 ton  mąki dziennie. Solidnie zbudowany pracował bez przerwy prawie 600 lat, do końca II wojny.

Częściowo zniszczony, w latach 60. XX wieku został odbudowany. Organizowano w nim wystawy, była dyskoteka, magazyny, wystawiano spektakle teatralne. Działał sklep Peweksu i salon gier.  W 1993 roku młyn został zaadaptowany na centrum handlowe.  W grudniu 2016 roku młyn został przekazany na potrzeby  Muzeum Bursztynu. Trwa adaptacja budynku.

Już się nie możemy doczekać. Pamiętamy młyn z czasów centrum handlowego. Zawsze fascynowało nas wejście – po mostu, od razu na któreś piętro. Ale sklepy faktycznie były wyludnione.

Przeczytajcie także:

Gdańsk – cmentarz w Kościele Mariackim

Gdańsk – Muzeum II wojny światowej

Gdańsk – Europejskie Centrum Solidarności

Gdańsk Wrzeszcz – Grass, Oskar i Tulla

Westerplatte – pomnik z błędem

Wisłoujście -twierdza, latarnia morska i dwa duchy

Gdańsk – lew Hewelion „grasuje”

Gdańsk – czarci ząb na Dworze Artusa

Gdańsk – dzieci przed dworcem

Gdańsk – dwa pomniki Heweliusza

 

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s