Sandomierz – głowy w ratuszu

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem Sandomierza (woj. świętokrzyskie) jest ratusz.  W jego najstarszej części ukrywają się cztery głowy.  Kto i po co je tam umieścił?

Ratusz wzniesiono wkrótce po najeździe Litwinów w 1349 roku. Miał wówczas kształt wieży. W XV wieku został rozbudowany i  uzyskał plan wydłużonego prostokąta. Ta najstarsza część jest nietynkowana.  W XVI wieku rausz został zwieńczony attyką, nadając tym samym budowli formę renesansową.

Sandomierska attyka, zdaniem historyków sztuki, jest jedną z najpiękniejszych w Polsce. Jej autorstwo przypisywane jest Janowi Maria Padowano (właściwie Gianmarii Mosca, włoskiemu rzeźbiarzowi, który przyjechał do Polski w 1532 roku na zaproszenie króla Zygmunta Starego. Rzeźbiarz pracował m.in. w królewskim zamku w Niepołomicach. dostarczał kamieniarkę okienną i drzwiową dla Wawelu).

Attyka jest trzysferowa, czyli potrójna. Dolna ma ślepe arkady, środkowa jest ozdobiona esownicowymi (w kształcie litery S) konsolkami na przemian z kolistymi wywietrznikami, a górną, najbardziej ozdobna, tworzą  wyższe i niższe cokoły, powiązane esownicami.  W narożnikach dolnej części zwracają uwagę cztery głowy. Podobno symbolizują cztery stany: duchowny, rycerski, mieszczański i włościański. Do jednego z narożnika budynku przylega masywna przypora. Kiedyś mieściła się w niej latryna.

Na jednej ze ścian najstarszej części sandomierskiego ratusza znajduje się zegar słoneczny wykonany w technice sgraffito (sgraffita wykonuje się nakładając dwie, czasem więcej warstw tynku lub gliny różniących się kolorem, a wzór uzyskuje się przez zeskrobywanie wierzchniej warstwy i odsłonięcie podkładu). Zegar powstał w 1958 roku i jest dziełem Tadeusza Przypkowskiego, byłego właściciela muzeum zegarów w Jędrzejowie. Tadeusz Przypkowski wykonał wiele zegarów słonecznych w różnych miejscach świata – zegary jego autorstwa znajdują się m.in.  w Obserwatorium Astronomicznym Greenwich w Londynie.

Ratusz wielokrotnie płonął.  W wyniku pożaru w 1623 roku zawaliła się wieża, ale szybko została odbudowana. Cała budowla bardzo ucierpiała w czasie wojen szwedzkich, w wyniku wielkiego pożaru miasta. W kolejnym wielkim pożarze w 1757 roku spłonęły dachy i pomieszczenia piętra oraz przybudowane do ratusza kramy. Budynek  szybko odnowiono,  ale w  1759 roku król August III zakazał budowy kramów i jatek na parcelach obok ratusza.

Nieremontowany przez lata budynek był w tak złym stanie, że zastawiani się nawet nad jego rozebraniem.  Generalny remont przeprowadzony został dopiero w 1873 roku. W 1905 roku gruntownej renowacji poddano elewacje budynku. W latach 70. XX wieku przeprowadzono prace konserwatorskie.  Parter budynku przeznaczono na muzeum, a  na piętrze umieszczono  reprezentacyjne sale władz miejskich. Mieści się tu m.in. Urząd Stanu Cywilnego.

Od strony wschodniej przed ratuszem stoi figura Matki Boskiej Niepokalanej z 1776 roku – to  pamiątka misji świętej w 1770 roku.  Tuż obok jest studnia, kolejny symbol miasta i miejsce spotkań. Jej mechanizm – metalowe podwójne koło, chroni drewniana konstrukcja przykryta spiczastym dachem krytym gontem. Studnia, nazywana zabytkową, jest tylko atrapą, powstała w latach 70. XX wieku, ale znaczy miejsce starej, z którego faktycznie czerpano niegdyś wodę. Podczas prac konserwatorskich na rynku odkryto jeszcze jedni takie miejsce. Tak na marginesie, Sandomierz leży na wzgórzu, studnie musiały być głębokie. Ich wykopanie było więc bardzo drogie.  Podobno w XVIII wieku  w Sandomierzu zapłacono za studnię 6 tys. , a w tym samym czasie na Mazowszu kosztowało to 350-850 zł.

Przeczytajcie także:

Sandomierz – święty, ale który?

Sandomierz – lipy św. Jacka

Sandomierz – jamy w Wąwozie Królowej Jadwigi

Sandomierz – mord w katedrze

Sandomierz – Ucho Igielne dla uczciwych

Sandomierz – najmłodszy Dom Długosza

Sandomierz – grób krzyżowca u św. Jakuba

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s