Policzna – „francuski” pałac

Do Policzny (woj. mazowieckie) trafiliśmy jesienią. Pałac Przeździeckich stojący w starym parku był bajkowy. Urzekł nas zwłaszcza ganek zarośnięty dzikim winem, akurat zmieniającym kolory… Przepiękny pałac był jednak opuszczony.

Pałac w Policznie powstał w drugiej połowie XIX wieku.  Jest dziełem pochodzącego z Tyrolu inżyniera Jerzego Wernera. Postawił on budowlę w stylu bardzo modnego wówczas renesansu francuskiego, czyli wzorowaną na pałacach z czasów Henryka IV i Ludwika XIII. Fundatorką rezydencji była Maria hrabina z Tyzenhauzów, żona Aleksandra Przeździeckiego. Główny gmach z czerwonej cegły ma dwa piętra. Taras spoczywa na kolumnach, jak to na prawdziwy pałac przystało. Jest jeszcze boczna oficyna (kuchnia) połączona kiedyś z pałacem drewnianym gankiem.

Na przełomie XIX i XX wieku posiadłość przejmuje Stefan Przeździecki, wnuk Marii i Aleksandra. Nie mieszka on w Policznie, majątkiem administruje Stanisław Targowski. Stefan urodził się w Warszawie. Był synem Konstantego, założyciela m.in. warszawskiego pogotowia ratunkowego. Stefan ma brata bliźniaka, pułkownika kawalerii. W roku 1899 przyszły właściciel Policzny kończy gimnazjum w Libawie, a w roku 1903 prawo na Uniwersytecie w Petersburgu. Po studiach administruje dobrami na Podolu. Po powstaniu niepodległego państwa polskiego Stefan pracuje w Ministerstwie Spraw Zagranicznych na stanowisku kierownika Wydziału Protokolarnego, a następnie dyrektora Gabinetu Ministra i Protokołu Dyplomatycznego. W roku 1928 zostaje mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym w Rzymie. W czerwcu 1929 roku zostaje ambasadorem Polski w Rzymie.  Umiera nagle na serce 3 grudnia 1932 roku, w Warszawie.

We wrześniu 1939 roku Policzną zajmują Niemcy. W pałacu stacjonuje SS. 11 czerwca 1944 roku partyzanci z  oddziałów  „Huragana” i „Tomasza”, próbują zdobyć pałac. Nie udaje się, ale  w ich ręce wpadają dwaj wysocy niemieccy urzędnicy. Obaj zostają straceni, a w odwecie Niemcy  19 czerwca w publicznej w Zwoleniu rozstrzeliwują 44 zakładników przywiezionych z więzienia w Radomiu. Pacyfikują też okoliczne wioski –  mordują 15 osób, około 400 mężczyzn aresztują (część zwalniają), około 200 wywożą na przymusowe roboty do Niemiec, około 100 osób trafia do obozów koncentracyjnych. (O ataku na pałac informuje tablica na murze budynku.)  14 stycznia 1945 roku do Policzna wkracza Armia Czerwona.

W 1945 roku w wyniku reformy rolnej majątek rodziny  Przeździeckich został rozparcelowany. Pałac odremontowano i przeznaczono na szkołę podstawową. Dawni uczniowie wspominali, że w sali marmurowej odbywały się lekcje W-F, a na tarasie od strony parku uroczystości pierwszomajowe. Mieszkańcy pamiętają też kino działające w pałacu. W 1981 roku szkołą przeniosła się do nowego budynku, a opuszczone pomieszczenia w  1982 roku zajął Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy. Na początku lat 90. Ośrodek zlikwidowano. W 1997 pałac odzyskali właściciele. Dziś nic się w nim nie dzieje, bo jak powiedzieli nam miejscowi, właściciel niedawno zmarł.

Policzna to stara wieś.  Najstarsza wzmianka pojawiła się w ,

dokumencie z 1191 r. wystawionym przez Kazimierza Sprawiedliwego. W końcu XV w. Policzna i Czarnolas był posagiem Barbary Śliszówy, która wyszła za mąż za Jana Kochanowskiego (dziadka poety Jana). Do Kochanowskich Policzna należała niemal 200 lat.

Jedna uwaga do wpisu “Policzna – „francuski” pałac

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s